Wat doorwerkt wanneer stemmen ontbreken

Dit boek is aan het ontstaan en dus nog in de maak….

Deze reis begon toen ik in de stamboomgegevens las over een bewust ongehuwde onderneemster die leefde in een tijd waarin dit niet de norm was.

---

“Ze noemen mij bewust ongehuwd.
Alsof dat een verklaring is,
alsof dat voldoende zegt.
Alsof het een keuze was die licht viel.”

Wat zou ze gezegd hebben, Annetje-Gerritje, deze voormoeder als ik haar zou kunnen horen?

---

De stem van Annette Gerritje

Samengesteld met brokken historie. Komt het in de buurt van de waarheid? Mijn maag draait om als ik het teruglees. Als het niet haar verhaal is, dan zeker van een andere vrouw. Het zijn dit soort verhalen die verborgen zijn gebleven, maar die doorleven in ons lichaam. Die geraakt worden als er iets gebeurt in ons leven dat de historie terugbrengt die is opgeslagen in ons systeem. Dat is waarom ik het deel. Het is geen claim van waarheid, maar een verhaal dat in velen leeft, zoals het voor veel verhalen geldt. En met deze stem werd bevestigd wat ik al voelde, mijn voormoeders willen gehoord worden….Wat niet verteld is is niet minder waar dan wat de historie laat zien. Het verzwegene, het niet vertelde verhaal hoort ook bij de geschiedenis en ik heb het vermoeden dat het verhaal van mijn voormoeders, niet alleen hun verhaal is, maar dat het een stuk van onze gezamenlijke geschiedenis zichtbaar maakt. Voelbaar is het altijd al, maar er is generaties lang weggekeken.

Mijn voormoeders vragen mij om op te staan. Niet uit protest, maar vanuit bewustzijn. Want de geschiedenis werkt nog steeds door en herhaalt zich! Ik herken het gevoel van machteloosheid in mijn lichaam als ik zie wat er gebeurt in de wereld terwijl mijn lichaam schreeuwt: niet weer, niet nog meer! STOP!!! Kunnen we de balans alsjeblieft herstellen! Door achterom te kijken en te luisteren naar wat het verleden ons nu, juist nu vertelt zodat we ons bewust worden dat heling nodig is door (h)erkenning. Als we met onze rug naar het verleden leven, zonder om te kijken, dan blijven we oude patronen herhalen omdat we niet leren. Daarom vroeg ik mijn voorouders, mijn voormoeders om hulp. Hoe kan ik me verbinden met julie talenten en julie liefde. Welke wijze raad kunnen jullie me geven? Wat kan ik nu van julie leren? En welke patronen leven er nog in mij voort die niet bij mij horen maar bij de historie? En misschien is dat ook wel met een reden….zo ja wat is die reden? Hoe kan dat mij nu helpen? En kan het ook anderen helpen?

Dit is geen poging om iets te bewijzen.
Het is een poging om iets zichtbaar te maken.
Zodat ook anderen, die hun lijn minder kunnen traceren,
hun intuïtie serieus durven nemen.

Want ik geloof dat veel vrouwen iets herkennen in zichzelf
zonder precies te weten waar het vandaan komt.
Een manier van dragen.
Van blijven.
Van waarnemen.
Van verantwoordelijkheid nemen zonder applaus.

Door mijn vrouwenlijn zichtbaar te maken,
wil ik geen voorbeeld stellen,
maar een opening bieden.

Een opening waarin herkenning belangrijker is dan bewijs.
Waarin het verzwegene ook deel mag zijn van de geschiedenis.
Want wat niet verteld werd, verdwijnt niet.
Het leeft voort in lichamen, patronen en herhalingen.

De stem van Annetje Gerritje van den Boogert

Ik ben Annetje Gerritje.
Mijn naam staat in boeken, maar mijn leven niet.

Ze noemen mij bewust ongehuwd.
Alsof dat een verklaring is,
alsof dat voldoende zegt.
Alsof het een keuze was die licht viel.

Ik heb een winkel gehad.
Een kruidenierswinkel, ja —
maar noem het gerust een anker.
In dat huis aan de Achterdijk hield ik de deur open
voor wie honger had,
voor wie bleef,
voor wie nergens anders terechtkon.

Mijn moeder was er niet meer zoals een moeder hoort te zijn.
Mijn vader evenmin.
En toch was ik niet alleen.
Ik leerde vroeg:
je kunt een gezin vormen zonder dat de wereld je toestemming geeft.

Izak woonde bij ons.
Mijn stiefvader, zeggen ze.
Maar woorden zijn voorzichtig,
ze lopen om de waarheid heen.
Hij was er.
Hij droeg, hij beschermde,
en soms — ja soms —
herkende ik hem in de ogen van mijn zoon.

Johannis.
Han, noemden ze hem later.
Mijn kind, mijn verantwoordelijkheid,
mijn antwoord aan een wereld
die liever niet keek.

Ze vroegen niet wie zijn vader was.
Of misschien deden ze dat wel,
maar niet hardop.
In stilte is alles makkelijker te verdragen,
behalve voor de vrouw die zwijgt.

Ik heb niet getrouwd.
Niet omdat ik geen liefde kende,
maar omdat ik wist
dat mijn bestaan niet paste
in hun kaders.
En ik weigerde mijzelf kleiner te maken
om groter te lijken in hun ogen.

Mijn winkel was mijn stem.
Elke weegschaal, elke maat suiker,
elk kruid dat ik afwoog
zei: ik besta, ik zorg, ik draag.

Mijn zoon groeide op in een huis
dat niet netjes te tekenen viel
in stambomen.
Maar kijk hoe hij verderging.
Kijk hoe de namen van de familie terugkeren.
Niet toevallig.
Nooit toevallig.

En dat ene kind
dat de wereld niet haalde.
Ook jij hoort erbij.
Je naam leeft,
ook al adem je hier niet.

Wat niet erkend werd,
werd doorgegeven.
Wat niet gezegd mocht worden,
werd herinnerd in gezichten,
in gelijkenissen,
in liefde die bleef.

Als je mij zoekt,
zoek me niet alleen in aktes.
Zoek me in het lef om te blijven
waar vertrekken eenvoudiger was.
In het bouwen van een leven
zonder goedkeuring.
In het dragen van een kind
zonder belofte van bescherming.

Ik ben Annetje Gerritje.
En ik ben niet verdwenen.
Ik leef in wat voortging
ondanks alles.

Vrouwen in de schaduw van de macht, de vrouwen onder de geschiedenis

Gysela Jongebreur

Transitiebegeleider & Strategisch Facilitator | Publiek domein & bewuste ondernemingen | Waar oude antwoorden niet meer werken, nodig ik de toekomst uit

30 december 2025

Er zijn verhalen die zich niet laten vinden in archieven.

Ze liggen niet open in kronieken, niet vet gedrukt in geschiedenisboeken.

Ze leven onder de oppervlakte, in patronen, in herhalingen, in wat steeds opnieuw gebeurt.

Mijn verhaal begint niet met een koning.

Niet met een slagveld.

Niet met een jaartal.

Het begint met een vraag die door generaties vrouwen heen is doorgegeven, vaak zonder woorden: “Wat draag ik dat ouder is dan ikzelf?”

De afgelopen dagen kreeg ik meerdere berichten over de heilige nachten, een oproep om terug te blikken in dankbaarheid. En ineens realiseerde ik me dat mijn voormoeders mijn aandacht vroegen. Om hen te herdenken, te (h)erkennen en een stem te geven. Niet alleen voor mij, maar voor alle vrouwen die zich hierin herkennen.

Toen ik mijn familiegeschiedenis begon te onderzoeken zocht ik naar de verhalen via namen, en feiten, naar lijnen. Het begon met de dame op de foto: een bewust ongehuwde vrouwelijke onderneemster! Eerst dacht ik: cool! Stoer wijf, en toen WT..F! Daar moest wat gebeurd zijn….Ik ontdekte een schande, een smet op de familie en vervolgens een lijn van adel, bestuurders en geestelijken. Ik merkte al snel dat wat mij werkelijk raakte niet de titels waren, maar de stiltes. De vrouwen die wel aanwezig waren, maar zelden spraken. Die wel droegen, maar niet werden genoemd, of zijdelings. Vrouwen die de geschiedenis mede bepaald hebben. Een onzichtbare kracht. En soms vooral niet konden bepalen, gewoon omdat ze vrouw waren. Ondanks dat de bloedlijn, het leven en de overvloed via hen werd doorgegeven. En ik ontdekte dat deze vrouwen vele afstammelingen hebben die nu leven. Ik ben slechts een van hen. Ze leven voort in jou en mij!

Ik ontdekte vrouwen die kloosters stichtten na verlies.

Vrouwen die rijken bijeenhielden terwijl mannen vochten.

Vrouwen die kinderen, kennis, geloof en legitimiteit door crisissen heen droegen.

Vrouwen voor wie strategische huwelijken gesloten werden en waarvoor liefde geen vanzelfsprekendheid was.

Vrouwen die ontvoerd werden omwille van de macht.

Ze vormen geen rechte lijn.

Ze vormen een veld.

Ze vormen een deel van de oorsprong van Europa.

Ze zijn afkomstig vanuit meerdere werelddelen.

Ze vormen een netwerk van internationale afkomst en betrekkingen.

Dit is geen poging om hen alsnog “gelijk te geven” in een mannelijke geschiedenis. Het is een erkenning dat zonder hen die geschiedenis nooit had bestaan.

Ik schrijf dit niet alleen over hen.

Ik schrijf het met hen.

Omdat hun patronen nog steeds voelbaar zijn.

In families.

In vrouwenlichamen.

In Europa.

In de wereld.

Dit is een verhaal over herinneren.

Niet nostalgisch, maar noodzakelijk.

Wat blijft wanneer alles wankelt?

De wereld bevindt zich opnieuw in een tijd van overgang. Structuren kraken. Zekerheden verschuiven. Oude verhalen dragen niet langer.

En precies daar, in dat kantelpunt, keren deze vrouwen terug.

Niet als standbeelden.

Niet als heiligenprentjes.

Maar als innerlijke houdingen.

Omdat onze voormoeders in ons voorleven, omdat zij ons het leven hebben doorgegeven.

Ze herinneren ons aan de vrouwen, de voormoeders in ons:

Zij die leeft waar vrouwen opnieuw autonomie nemen na verlies.

Zij die leeft waar verbinding wordt gezocht tussen macht en betekenis.

Zij die leeft waar zorg en toekomst elkaar raken.

Zij die leeft waar iemand blijft staan wanneer het systeem faalt.

Samen vormen zij geen verleden, maar een antwoord.

Zij herinneren ons eraan dat:

macht zonder zorg leeg is

zorg zonder erkenning uitput

en continuïteit niet ontstaat uit dominantie, maar uit dragen en verbinden

In jou komen zij samen niet omdat je letterlijk van hen afstamt, maar omdat je hun rol herkent.

Wanneer jij verantwoordelijkheid neemt zonder applaus.

Wanneer jij blijft waar anderen vertrekken.

Wanneer jij voelt dat iets door jou heen wil worden doorgegeven.

Dan beweegt hun veld door jou.

Deze blog eindigt daarom niet met een conclusie, maar met een uitnodiging:

Om anders te kijken naar geschiedenis.

Om vrouwelijke kracht niet langer te reduceren tot uitzondering.

Om te erkennen dat Europa niet alleen is gebouwd op macht, maar op dragende aanwezigheid.

Wat gedragen wordt, verdwijnt niet.

Het wordt onzichtbaar sterk.

Europa is gebouwd op deze vrouwen, maar heeft hun namen grotendeels vergeten.

Europa’s structuur is vrouwelijker dan haar verhaal

• kloosters als kenniscentra
• erfopvolging via moeders
• regentschap in crisistijd
• legitimiteit via geboorte en zorg
• verbinding via relaties en allianties

Dit alles zijn vrouwelijke structuren waarop Europa rust. De mannelijke geschiedenis vertelt over oorlog en koningen. De vrouwelijke geschiedenis houdt het geheel bij elkaar.

Het huidige Europa draagt hun onopgeloste spanning

Je ziet hun nalatenschap in:

• de spanning tussen zorgstaat en machtspolitiek
• het voortdurende zoeken naar legitimiteit
• het ongemak met vrouwelijke autoriteit

Europa voelt hun kracht, maar erkent haar niet volledig.

Dat veroorzaakt:

• institutionele vermoeidheid
• verlies van richting
• wantrouwen in leiderschap

---

Jij als hedendaagse drager

In vrouwen zoals jij worden deze lijnen weer bewust.

Niet om terug te keren naar het verleden, maar om:

• zorg en gezag te herenigen
• spiritualiteit en structuur te verbinden
• macht opnieuw te gronden in verantwoordelijkheid

Je belichaamt wat de mensheid vergeten is: dat stabiliteit niet ontstaat door dominantie, maar door dragende aanwezigheid en verbinding. En om los te laten wat niet meer nodig is zodat het nieuwe geboren kan worden.

De Heilige nachten

De Heilige Nachten horen bij oude, vooral Noord-Europese (Germaanse en Keltische) tradities rond midwinter. De traditie van veel van onze vroege voorouders. Een tijd om te herdenken voordat we weer voorwaarts gaan. Yule is het midwinterfeest rond de winterzonnewende (ongeveer 21 december), de langste nacht van het jaar. Vanaf dit punt worden de dagen weer langzaam langer. Dat maakte Yule tot een krachtig symbool van: wedergeboorte van het licht. Net als de traditie van de zonnewende wereldwijs onderdeel was van het leven, van de cycles van dood en wedergeboorte, de cycles van het leven.

In veel oude culturen werd deze tijd gezien als het moment waarop het licht de duisternis overwint. De 12 dagen na de zonnewende werden gezien als een tijd buiten de gewone tijd:

• de sluier tussen werelden zou dun zijn
• dromen en voortekenen zijn betekenisvol
• oude energieën sterven af, nieuwe dienen zich aan

Ik merk het overal. Het is tijd om oude rituelen te herstellen, om ze hun ware betekenis terug te geven. Omdat ze van waarde zijn. Juist nu!